QR-codes in de winkel: zo scan je ze en wat kun je ermee

Je ziet ze inmiddels overal: op het schaplabel, op het kledinglabel, op de verpakking en op de poster naast de kassa. De kleine zwart-witte blokjes van een QR-code zijn de stille schakel tussen de winkel en je telefoon. Scan er een en je springt zo van het schap naar productinformatie, een voorraadcheck of een betaalscherm. In dit artikel lees je hoe je een QR-code scant (op iPhone en Android, zonder aparte app), wat je er in de winkel allemaal mee kunt, en waarom de code vanaf 2027 zelfs de vertrouwde streepjescode gaat vervangen.

Wat is een QR-code eigenlijk?

Een QR-code (van Quick Response) is in feite niets anders dan een link, weergegeven als een afbeelding. Waar een streepjescode alleen een rij cijfers bevat, kan een QR-code een volledige webadres, tekst of betaalopdracht herbergen. Je telefoon vertaalt het patroon van blokjes terug naar die link en opent hem.

De drie grote vierkanten in de hoeken zijn herkenningspunten: daaraan ziet je camera hoe de code gedraaid staat, zodat je niet eindeloos hoeft te mikken. Juist daarom werkt scannen ook prima als je de code een beetje scheef of ondersteboven voor je houdt.

Hoe scan je een QR-code? (iPhone en Android)

Op vrijwel elke moderne telefoon heb je geen losse app meer nodig. De camera doet het werk.

QR-code scannen op een iPhone

1. Open gewoon de Camera-app.
2. Richt de camera op de QR-code, zodat hij volledig in beeld staat.
3. Er verschijnt een melding of een geel kader bovenin. Tik daarop om de link te openen.

Werkt het niet? Controleer dan of het scannen aanstaat via Instellingen > Camera > Scan QR-codes. Apple beschrijft de stappen in zijn officiële support-pagina over QR-codes scannen. Sinds iOS heb je ook een knop Codescanner in het Bedieningspaneel, handig als de cameramelding eens niet verschijnt.

QR-code scannen op Android

Bij de meeste Android-telefoons (vuistregel: Android 9 of nieuwer) werkt het net zo: open de Camera-app, richt op de code en tik op de link die verschijnt. Lukt dat niet, gebruik dan Google Lens, dat in veel camera-apps is ingebouwd. Google legt het uit op zijn support-pagina over de camera.

Waarom werkt het scannen soms niet?

De meeste mislukte scans hebben een simpele oorzaak: te weinig licht, een vieze lens, een code die te klein of te wazig is, of een beschadigde hoek waardoor de herkenningspunten wegvallen. Houd je telefoon iets stiller, poets de lens en zorg dat de hele code in beeld past. Staat de code op je eigen scherm (bijvoorbeeld in een mailtje)? Maak er dan een screenshot van en laat je fotogalerij of Google Lens hem herkennen.

Wat kun je in de winkel met een QR-code?

Hier wordt het interessant, want in de winkel doet een QR-code veel meer dan een website openen. De meest voorkomende toepassingen:

• Productinformatie en herkomst. Steeds meer merken zetten een code op de verpakking die je naar uitgebreide details leidt: materialen, wasvoorschriften, herkomst. HEMA plaatst bijvoorbeeld een QR-code op koffieverpakkingen waarmee je de route van de bonen kunt volgen (bron).
• Voorraad en beschikbaarheid. Een code bij het schap of op de prijskaart kan je doorsturen naar de productpagina, waar je ziet of jouw maat of variant op voorraad is. Meer manieren om dat te checken lees je in Winkelvoorraad checken.
• Betalen. Bij sommige kassa's en op rekeningen vind je een QR-code waarmee je direct via je bankapp afrekent. Hoe dat naast pinnen en contant past, lees je in Betalen in Nederlandse winkels.
• Spaarprogramma's en kortingen. Veel klantenkaarten en kortingsacties lopen via een QR-code die je bij de kassa laat scannen.
• Echtheid controleren. Bij dure merken verwijst een code soms naar een officiële verificatiepagina. Dat helpt om namaak te herkennen, een onderwerp dat we uitdiepen in Officieel verkooppunt of niet?.

Statische versus dynamische QR-codes

Niet elke QR-code is hetzelfde. Het grote verschil zit van binnen.

Een statische QR-code bevat de bestemming rechtstreeks. De link zit als het ware vastgebakken in het patroon. Wil de winkel de bestemming veranderen, dan moet de hele code opnieuw worden gedrukt.

Een dynamische QR-code bevat in plaats daarvan een korte tussenlink die doorverwijst naar de echte bestemming. Het voordeel: de eigenaar kan die bestemming later aanpassen zonder de gedrukte code te vervangen, en ziet bovendien hoe vaak en waar er gescand wordt. Achter zo'n dynamische code zit een platform zoals ScanKit, waarmee een winkel de doelpagina kan bijwerken zonder de poster of het label opnieuw te hoeven drukken. Voor jou als shopper maakt het geen verschil in het scannen zelf: je richt je camera en tikt op de link.

Dat onderscheid is precies waarom de QR-code in de detailhandel zo aan een opmars bezig is. Een dynamische code kan meegroeien met de winkel, terwijl het bedrukte label hetzelfde blijft.

De grote omslag: QR vervangt de streepjescode vanaf 2027

De vertrouwde streepjescode (de EAN-code) bestaat al sinds de jaren zeventig, maar zijn opvolger staat klaar. GS1, de organisatie achter de wereldwijde streepjescode, werkt aan de QR Code powered by GS1. GS1 Nederland is duidelijk: vanaf 2027 vervangt deze QR-code geleidelijk de klassieke streepjescode, en tegen het einde van 2027 moeten alle kassasystemen hem kunnen scannen (bron).

Wat dat voor jou betekent: één code aan de kassa die niet alleen de prijs afrekent, maar ook kan verwijzen naar houdbaarheidsdatum, batchnummer en productinformatie. Wereldwijd heet dit traject GS1 Sunrise 2027, waarbij retailers afspreken dat hun kassa's tegen eind 2027 zowel de oude streepjescode als de nieuwe 2D-code kunnen lezen (bron).

Belangrijk om eerlijk te blijven: eind 2027 is een streefdatum waarop kassa's klaar moeten zijn, geen wet die elk product van de ene op de andere dag verplicht omzet. In de overgangsperiode zie je de QR-code vaak gewoon náást de streepjescode staan.

Het digitaal productpaspoort

Tegelijk komt er vanuit de EU een tweede drijfveer: het digitaal productpaspoort (DPP). Onder de Europese Ecodesign-verordening (ESPR, in werking sinds 18 juli 2024) krijgen steeds meer producten een digitale identiteit met informatie over materialen, herkomst, reparatie en recycling. Die open je doorgaans via, je raadt het al, een QR-code. De officiële uitleg staat bij de Europese Commissie.

De eerste categorie met een vaste deadline zijn batterijen: vanaf 18 februari 2027 hebben grotere batterijen een verplicht batterijpaspoort. Voor textiel en kleding wordt een productpaspoort eveneens rond 2027 verwacht, maar die precieze datum ligt nog niet vast. Reken dus op een toekomst waarin het scannen van een kledinglabel je netjes laat zien waar het kledingstuk vandaan komt en hoe je het kunt recyclen.

Veilig scannen: pas op voor valse QR-codes (quishing)

Met de populariteit groeit ook het misbruik. Quishing is een samentrekking van QR en phishing: oplichters gebruiken een valse QR-code om je naar een nepwebsite te lokken die je inlog- of betaalgegevens probeert te stelen.

Het scannen zelf is meestal niet het gevaar. Het risico ontstaat pas daarna, als je op de nepsite je pincode, inloggegevens of een bevestigingscode invult. De Consumentenbond geeft een paar heldere tips (bron):

• Controleer de link voordat je erop tikt. Je camera toont meestal eerst het webadres. Klopt de domeinnaam met de winkel of bank die je verwacht?
• Wees alert op verkorte links (zoals bit.ly). In een QR-code past prima een volledig adres, dus een verkorte link is een reden tot extra oplettendheid.
• Let op stickers over een bestaande code. Bij parkeerautomaten en oplaadpalen plakken fraudeurs soms een eigen code over de echte.
• Gebruik de ingebouwde camera in plaats van een onbekende scan-app uit de appstore.

Heb je toch op een verdachte link getikt en gegevens ingevuld? Neem contact op met je bank en meld het bij de Fraudehelpdesk.

Veelgestelde vragen

Heb ik een aparte app nodig om een QR-code te scannen?

Nee. Op vrijwel elke moderne iPhone en Android-telefoon scan je een QR-code direct met de ingebouwde Camera-app. Bij Android kun je anders Google Lens gebruiken, dat vaak al in de camera zit. Een losse scan-app uit de appstore is niet nodig en soms zelfs onveiliger.

Hoe scan ik een QR-code die op mijn eigen scherm staat?

Staat de code in een mailtje of website op hetzelfde toestel, dan kun je hem niet met je camera filmen. Maak een screenshot en open dat in je fotogalerij; op de iPhone herkent Foto's de code, op Android doet Google Lens dat. Tik vervolgens op de link die verschijnt.

Is het veilig om een QR-code te scannen?

Het scannen zelf is doorgaans veilig: je opent in eerste instantie alleen een link. Het risico zit in wat daarna komt. Controleer altijd het webadres voordat je verdergaat en vul nooit zomaar inlog- of betaalgegevens in op een pagina waar je via een onbekende code terechtkwam.

Gaat de QR-code de streepjescode echt vervangen?

Ja, daar wordt aan gewerkt. Volgens GS1 Nederland vervangt de QR Code powered by GS1 vanaf 2027 geleidelijk de klassieke streepjescode, en moeten kassa's tegen eind 2027 de nieuwe code kunnen scannen. In de overgangsperiode staan beide codes vaak nog naast elkaar op de verpakking.

Wat is een digitaal productpaspoort?

Een digitaal productpaspoort is een digitale identiteitskaart van een product met gegevens over materialen, herkomst, reparatie en recycling. De EU rolt het stapsgewijs uit onder de Ecodesign-verordening. Je opent het meestal door een QR-code op het product te scannen. Batterijen zijn de eerste categorie met een vaste deadline (18 februari 2027); textiel volgt naar verwachting rond 2027.

Wat moet ik doen als ik een verdachte QR-code heb gescand?

Heb je alleen de code gescand maar niets ingevuld, dan loop je meestal geen risico: sluit de pagina. Heb je wél gegevens ingevuld, neem dan direct contact op met je bank, wijzig je wachtwoorden en meld het bij de Fraudehelpdesk.

In het kort

QR-codes zijn de snelste brug tussen het schap en je telefoon. Scannen kan op iedere moderne iPhone of Android met de gewone Camera-app, zonder extra software. In de winkel leiden ze je naar productinformatie, voorraad, betaalschermen en echtheidschecks, en vanaf 2027 nemen ze zelfs de rol van de streepjescode over. Blijf alert op valse codes: controleer de link voordat je iets invult. Wil je weten welke winkel jouw merk in jouw stad verkoopt voordat je gaat scannen? Zoek je merk op via alle merken of bekijk de winkels bij jou in de buurt, en mis je een merk of stad, laat het ons weten.